Một chút về tâm hồn (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Thỉnh thoảng người ta cũng có tâm hồn.

Không ai có nó luôn luôn

và vĩnh viễn.

Ngày qua ngày,

năm tiếp năm

có thể trôi qua thiếu nó.

Đôi khi tâm hồn ngụ lâu hơn ở đó -

trong niềm ngây ngất tuyệt vời

và những nỗi sợ thời ấu thơ

Đôi khi chỉ trong niềm kinh ngạc sững sờ

rằng ta đã già cỗi quá.

Hiếm khi tâm hồn giúp ta

trong những việc cần dùng sức lực

như kéo va ly,

dịch xê đồ gỗ,

hay mang giày chật trên đường lê bước mà đi.

Nó thường vắng mặt những khi

ta điền tờ khai,

hay lúc ta băm thịt.

Nó chỉ tham dự vào một

trong hàng nghìn cuộc trò chuyện của ta,

Mà cũng không nhất thiết phải là

một cuộc,

bởi nó ưa im lặng.

Khi thân thể ta đớn đau không dứt

Tâm hồn âm thầm rời vị trí trực ban.

Nó cầu kỳ, khó tính:

không thích nhìn thấy ta giữa đám đông,

những gắng sức của ta để trội hơn lên

và các phi vụ làm nó buồn nôn, chán ghét.

Niềm vui và nỗi buồn

với tâm hồn chẳng hề khác biệt.

Chỉ khi những cảm xúc này hòa quyện

mới là lúc nó ở bên ta.

Có thể tin vào nó, khi mà

ta không chắc chắn điều gì hết

nhưng lại tò mò với mọi thứ khôn nguôi.

Trong các thứ đồ vật chất trên đời

nó thích chiếc đồng hồ quả lắc

và những tấm gương vẫn nhiệt thành cần mẫn,

ngay cả khi chẳng có ai soi.

Nó chẳng hé môi

mình đến từ đâu, và khi nào lại biến đi lần nữa

Nhưng nó đang chờ, điều này thấy rõ,

những câu hỏi ấy từ ta.

Xem ra,

giống như ta cần có nó,

nó cũng cần có ta,

vì một điều gì đó.

Tĩnh vật với quả bóng bay (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Trong giờ lâm chung

Thay cho hồi ức

Tôi muốn những thứ đồ đã mất

Quay về.

Những áo choàng, ô, găng tay, va li

Vào từ cửa nhà, cửa sổ,

Để tôi có thể nhủ:

Tôi chẳng cần những thứ ấy làm chi.

Những kim băng, trâm nọ lược kia,

Sợi dây, con dao, bông hoa hồng giấy

Để tôi được nói lời sau cuối:

Tôi chẳng tiếc thứ gì.

Chìa khóa ơi, dù ở phương nao

Hãy cố về cho kịp

Để tôi còn nhắn được:

Bạn mến thân, han gỉ hết rồi sao.

Một đám mây chứng chỉ, thẻ ra vào,

và những tờ khai sẽ cùng đổ xuống

Để tôi một lần nói được:

Mặt trời lặn rồi kìa.

Đồng hồ ơi, từ sông dạt về đi

Hãy cho tôi cầm lên tay nhé

Để tôi được nói lời trách khẽ:

Bạn đang bắt chước khắc giờ.

Có cả trái bóng bay bơ vơ

Bị cuốn theo cơn gió

Để tôi được nói với nó:

Ở đây không có trẻ thơ.

Bay đi, bóng ơi, bay ra ô cửa sổ mở to

Bay ra thế giới kia rộng lớn,

Ai đó hãy kêu lên: Ô kìa, quả bóng!

Để tôi được khóc ngon lành.

Nguyên tác:
Martwa natura z balonikiem

Zamiast powrotu wspomnień 
w czasie umierania 
zamawiam sobie powrót 
pogubionych rzeczy. 

Oknami, drzwiami parasole, 
walizka, rękawiczki, płaszcz 
zebym mogła powiedzieć: 
Na co mi to wszystko. 

Agrafki, grzebień ten i tamten 
róża z bibuły sznurek, nóż, 
żebym mogła powiedzieć: 
Niczego mi nie zal. 

Gdziekowiek jesteś, kluczu, 
staraj się przybyć w porę, 
zebym mogła poiwiedzieć: 
Rdza, mój drogi, rdza. 

Spadnie chmura zaświadczeń 
Przepustek i ankiet, 
żebym mogła powiedzieć: 
Słoneczko zachodzi. 

Zegarku, wypłyń z rzeki, 
pozwól się wziąć do ręki, 
żebym mogła powiedzieć: 
Udajesz godzinę. 

Znajdzie się też balonik 
porwany przez wiatr, 
żebym mogła powiedzieć: 
Tutaj nie ma dzieci. 

Odfruń w otrarte kno, 
odfruń w szeroki świat, 
niech ktoś zawoła: O! 
żebym zapłakać mogła.

Hội chợ phép màu (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch tặng

Phép màu phổ biến:

là có nhiều phép màu phổ biến xảy ra.

Phép màu thường tình:

là tiếng sủa của những con chó vô hình

trong đêm khuya yên tĩnh.

Một phép màu giữa bao phép màu lấp lánh:

là đám mây bé nhỏ mong manh

mà che được trăng kia nặng nề, to lớn.

Vài phép màu lồng vào nhau cùng lúc:

là cây trăn trong nước soi mình

từ trái sang phải lộn hình

ngọn mọc ngược xuống dưới

cho dù nước chẳng sâu mấy nỗi

nó vẫn không chạm đáy, không hề.

Phép màu hàng ngày xảy ra ngoài kia:

làn gió nhẹ, hiền hòa dịu mát

trong cơn giông nổi lên cuồng giật.

Phép màu đầu tiên, tuyệt nhất:

những con bò là những con bò.

Phép màu thứ hai không kém hay ho:

vườn quả này chứ không phải vườn quả khác

chính từ hạt cây này mà không từ hạt kia.

Phép màu chẳng cần đến áo choàng đen và mũ phớt làm chi:

bay lên đàn bồ câu trắng.

Phép màu, bởi không thể gọi bằng tên khác:

hôm nay lúc ba giờ mười bốn phút, mặt trời lên

và lặn lúc hai mươi giờ không một.

Phép màu lẽ ra phải khiến ta sửng sốt:

mặc dù bàn tay ít hơn sáu ngón tay

nhưng lại nhiều hơn bốn ngón, may thay.

Phép màu, chỉ cần đưa mắt quanh đây:

vạn vật muôn nơi hiện hữu.

Phép màu thứ yếu, như tất thảy đều chỉ là điều thứ yếu:

những gì không thể nghĩ ra được

đều có thể nghĩ ra.

Nói với trái tim trong ngày chủ nhật (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Trái tim của ta ơi, xin cảm ơn người

đang đập nhanh, chẳng hề chậm chạp

không cần ngợi ca, không cần báo đáp

Từ bẩm sinh đã chăm chỉ chuyên cần.

Người ghi công mỗi phút bảy mươi lần.

Mỗi lần tim co bóp

Như một lần con thuyền tiến lên phía trước

Ra biển cả trùng khơi

Trong chuyến vòng quanh trái đất xa xôi.

Trái tim của ta ơi, xin cảm ơn người

Hết lần này sang lần khác,

ngay cả khi ta đang say giấc,

Người tách ta ra khỏi tổng thể, riêng ta.

Người giữ gìn để ta không say mơ về chuyến bay xa,

Một chuyến bay

không cần đôi cánh.

Cảm ơn người, trái tim thương mến,

Lại một lần ta tỉnh giấc hôm nay

Dẫu là ngày chủ nhật, một ngày

để nghỉ ngơi thư giãn,

Dưới những chiếc xương sườn vẫn đang tiếp diễn

sự hối hả thông thường

Như trong ngày giáp tết khẩn trương.

Những đám mây (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch tặng

Để tả những đám mây

Tôi phải vô cùng gấp gáp

Bởi chỉ sau khoảnh khắc

Sẽ chẳng còn là chúng, sẽ khác ngay

Chúng sẽ bắt đầu đổi thay.

Đặc điểm của những đám mây

Là không bao giờ lặp lại

Về hình dáng, tông màu đậm nhạt

Về tư thế và cách sắp đặt.

Những đám mây

không mang gánh nặng nào trong ký ức,

Trên các sự kiện cuộc đời, chúng nhẹ nhõm bay lên.

Mây làm nhân chứng cho điều gì cũng khó mà nên -

ngay lập tức, chúng tản ra tứ phía.

So với mây kia

Cuộc sống này có vẻ là chắc chắn,

dường như lâu bền, hầu vĩnh cửu thiên thu.

Bên cạnh những đám mây

Ngay cả đá nom cũng như chiến hữu

mà ta có thể cậy nhờ,

còn những đám mây ư,

chúng là đám chị em họ xa ham chơi phiêu lãng.

Hãy cứ để loài người sống ở trên đời, nếu như họ muốn

Rồi từng người lần lượt chết đi

Những đám mây chẳng thấy lạ lùng gì

về chuyện ấy.

Chúng vẫn đang diễu hành như đã từng, huy hoàng lộng lẫy

Trên suốt cả cuộc đời anh

Và trên đời tôi, còn chưa hoàn thành.

Những đám mây không có nghĩa vụ phải chết cùng chúng ta

Chúng không cần ai nhìn thấy để có thể bay xa. 

Diễm phúc lớn lao (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Không biết rõ

mình đang sống trong thế giới nào -

đó thật là diễm phúc lớn lao.

Nếu không, chắc ta phải tồn tại rất lâu,

lâu hơn đứt

thế giới đang tồn tại.

Chắc sẽ phải

biết các thế giới khác,

dẫu chỉ để so bì.

Phải bứt khỏi tấm thân vốn chẳng thạo điều gì

ngoài việc hạn chế, cản ngăn

và gây khó dễ.

Hẳn ta sẽ -

vì lợi ích của các nghiên cứu thăm dò,

để bức tranh thêm phần sáng tỏ,

để những kết luận cuối cùng được rõ -

phải vượt lên thời gian,

nơi tất cả đều quay cuồng, hối hả.

Từ viễn cảnh này,

xin hãy mãi giã từ vĩnh biệt

những nhỏ nhoi chi tiết,

những tỉ mỉ tóc tơ.

Việc tính ngày trong tuần sẽ có vẻ như

một việc làm vô nghĩa,

chuyện bỏ thư vào thùng

là trò hề thời trẻ dại ngẩn ngơ.

Và dòng chữ „Không dẫm chân lên cỏ“

có vẻ là dòng chữ điên rồ.

Ba từ kỳ lạ nhất (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Khi tôi phát âm từ „tương lai”

âm tiết đầu tiên đã đi vào quá khứ.

Khi tôi phát âm từ „im lặng”

tôi tàn phá nó.

Khi tôi phát âm từ „không có gì”

tôi tạo ra điều chẳng sự không-tồn-tại nào chứa được.

Khai lý lịch (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Phải làm gì?

Phải viết một lá đơn,

và kèm theo đơn là lý lịch.

Không quan trọng độ dài cuộc sống

Lý lịch cần ngắn thôi.

Mọi thứ phải chọn lọc và tóm tắt.

Những phong cảnh được thay bằng địa chỉ

Và những kỷ niệm dạt dào - bằng ngày tháng vô tri.

Trong số tất cả các cuộc tình - chỉ hôn nhân là đủ.

Những đứa con - nếu đã ra đời.

Ai biết anh quan trọng hơn anh biết ai

Những chuyến du hành - chỉ khi xuất ngoại

Thành viên hội nào, chẳng cần biết tại sao

Những giải thưởng, không cần biết do đâu.

Hãy khai như anh chưa từng đối thoại với lòng mình

và tránh nó ra từ xa.

Hãy im lặng bỏ qua chó, mèo và chim chóc

những kỷ vật linh tinh, bè bạn, những giấc mơ.

Giá hơn là trị giá

và nhan đề hơn là nội dung.

Số giày hơn là nơi sẽ đến -

của người mà anh hóa thân.

Một tấm ảnh lộ rõ tai dán thêm vào.

Hình dạng quan trọng hơn những điều tai nghe thấy.

Nghe thấy gì?

Tiếng những cỗ máy nghiền giấy gầm gào.

Trong dòng sông của Heraclitus (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Trong dòng sông của Heraclitus
Con cá bắt cá
con cá phanh thây con cá bằng một con cá sắc
con cá xây con cá, con cá ở trong con cá
con cá bỏ trốn khỏi con cá bị bao vây.

Trong dòng sông của Heraclitus
con cá yêu con cá
Đôi mắt em - nó nói - sáng như cá trên trời
Cùng em đến vùng biển chung tôi muốn được bơi
ôi, em xinh đẹp nhất trong đàn cá.

Trong dòng sông của Heraclitus
con cá nghĩ ra một con cá siêu cá
con cá quỳ gối trước con cá, con cá hát cho con cá nghe
cầu xin con cá để được bơi thật nhẹ.

Trong dòng sông của Heraclitus
tôi con cá lẻ đơn, tôi con cá khác biệt
(dẫu chỉ khác với cá cây hay cá đá)
Đôi khi tôi viết về những con cá nhỏ
với lớp vẩy bạc ánh lên, nhanh đến nỗi người ta cứ ngỡ
đó chỉ là bóng đêm đang bối rối chớp mi.

Mộ chí (Wisława Szymborska)

Nằm nơi đây là tác giả dăm bài thơ, cổ hủ già nua,

xưa như dấu phẩy. Đất rủ lòng dành cho bà ấy

sự an nghỉ ngàn thu, mặc dù xác chết

chẳng thuộc nhóm văn nào hết.

Nhưng trên nấm mồ bà cũng chẳng có gì hơn

ngoài bài thơ này, nhành ngưu bàng và một con cú vọ.

Người qua đường kia ơi, hãy rút trong cặp ra bộ óc điện tử

và ngẫm một giây về phận đời Szymborska.

(Thái Linh dịch)