Natalie

Ryszard Rynkowski

Lời Việt: Thái Linh


Từ chuyến đi mất dấu quay về
Lạnh cắt da cơn gió đông thì
Là con giúp cho cha, vượt qua những đọa đày, con
mòn ngóng trông cha trước hiên nhà,
và thế giới bé xinh trong mắt hiền hòa
là an phúc cho cha, là nỗi hi vọng, Natalie

Oh Natalie
Là tương lai con thế giới xanh hơn, tháng năm vui hơn
Oh Natalie
Thời gian cho con, nơi ấy riêng con, Natalie
Oh Natalie
Rồi đây con học cho biết sống, Natalie
Oh Natalie
Rồi đường riêng con đi theo ý muốn, Natalie
Và khi con lau giọt lệ đầu
Tựa giờ đây, cha luôn bên con, Natalie

Ngày mai đây con lớn khôn rồi
Tựa cánh chim bay vút phương trời
Ngày cha sẽ nín lặng, tuyệt không nói một lời.
Bạn hữu ra đi, khuất cuối con đường
Ngọn gió phiêu linh tan tác lá vàng
Mùa thu quá dãi dằng, trong nắng cháy bùng, Natalie

Rồi bỗng nhiên con sẽ quay về
Một sớm tinh mơ sương nắng chan hòa
Nhẹ tay gõ khẽ khàng, và con bước vào nhà, con
lặng lẽ nhìn cha không nói nên lời.
Ngày ấy con ơi, cha đã biết rồi
Tình yêu với chia xa, nhẹ như bóng mây qua, Natalie.

Oh Natalie
Là tương lai con thế giới xanh hơn, tháng năm vui hơn
Oh Natalie
Thời gian cho con, nơi ấy riêng con, Natalie
Oh Natalie
Rồi đây con học cho biết sống, Natalie
Oh Natalie
Rồi đường riêng con đi theo ý muốn, Natalie
Và khi con lau giọt lệ đầu
Tựa giờ đây, cha luôn bên con, Natalie

Natalie

Natalie

Natalie

Natalie...

Khát vọng tình yêu

Ca khúc Wojciech Młynarski viết dựa theo bản Waltz No 19 in A Minor của F. Chopin

Lời Việt: Thái Linh

Dù ở nơi đây hay phương ấy
Mộng lành như ánh sao vút trên trời xa
Nguyện tình nồng trong tim ta đó
Xóa nhòa đi những tháng ngày buồn

Vệt lệ nào nhòe trên trang giấy
Và niềm khao khát đắm say trong tim bừng lên
Để một lần xin yêu dấu
Tơ hồng vương bước đường trần

Này đây trong gió loang khi ban mai vừa chớm sang
Liễu ru hồn rì rào, khúc ca nào riêng mình
Này đây đêm đảo xa trong chiếc áo choàng thẫm đen
Nỗi buồn vẫn một gương mặt quen

Ngày trần gian không muốn ban cho ta tình ước ao
Tim muôn phần dạt dào, ta vẫn càng khát khao
Đồng nho xanh lai láng nơi bao nốt nhạc vút cao
Xin dâng một phút nồng say

Dù ở nơi đây hay phương ấy
Hỏi lòng ta ôi mãi vẫn riêng mình ta
Trần gian ơi sao xa xôi quá
Đâu rồi yêu dấu trong đời?

Giọt lệ nào mặn nơi khóe môi
Và niềm đau xót xa trong tim mù khơi
Chẳng màng chi bao danh tiếng
Bởi vì đâu? Vì đâu ai hỡi?

Dù ở nơi đây hay phương ấy
Mộng lành như ánh sao vút trên trời xa
Nguyện tình nồng trong tim ta đó
Xóa nhòa đi những tháng ngày buồn

Nhịp tim như chim xanh vỗ cánh
Mãi còn khao khát nồng nàn
Và dấu yêu luyến thương cho đôi lòng còn vương vấn

Trong tim này luôn mãi hoài mong

Bởi vì đâu? Ai hỡi vì đâu?

...

Vì Roma là vô tận, vô cùng

Đúng một tháng tròn sau chuyến đi Roma. Trong suốt một tháng ấy, giữa ngồn ngộn công việc, trong thực tại Warszawa dịu mát và ẩm ướt, hành trình Roma vẫn lặng lẽ tiếp diễn trong tôi, thực tại Roma vẫn âm thầm hiện hữu, những vòng sóng dư âm vẫn lan tỏa, ánh lên nét sáng từ những bức ảnh, những trang sách mà tôi đã đọc, đã chụp, đã xem và vẫn còn mãi trở đi trở lại với chúng. Tôi nghĩ rằng có lẽ phải lâu, lâu lắm nữa tôi mới đủ sức viết chút gì đó về Roma, khi mọi ấn tượng và cảm xúc không còn lộn xộn và bề bộn nữa, khi Roma đã ngấm đủ vào tôi.

Nhưng rồi hôm nay, trước một chuyến đi xa, tôi phải vội vàng ghi lại nhưng gì vẫn còn rất ngổn ngang và mơ hồ, vì tôi sợ mình sẽ chẳng còn thời gian nữa.

Đây không phải là lần đầu tiên tôi đến Roma, nhưng lại như lần đầu, bởi vì những lần trước tôi đến khi còn quá trẻ, như một khách du lịch vô tâm và „hạnh phúc”, cái hạnh phúc mà Goethe đã ghen tị đến thế với những du khách chớp nhoáng của Roma, chỉ cần đến, nhìn thấy nó, rồi vui vẻ ra đi, và thế là đủ. Nhưng đó không phải là cái hạnh phúc của một người thực sự du hành, một người vừa „học lại từ đầu cách nhìn và làm quen với mọi thứ đúng như nó là thế”, vừa biết về nơi ấy như từ tiền kiếp, hiểu rõ từng nơi chốn và yêu nó tới mức mỗi giây mỗi phút đều quí giá, đều là nhắc nhở đau đớn về lúc chia xa. Goethe nói ai đã từng biết rõ về nước Ý, nhất là Roma, người ấy sẽ không bao giờ còn là một con người hoàn toàn bất hạnh. Không sai. Nhưng tôi nghĩ ai đã từng biết rõ Roma rồi rời xa nó, người ấy sẽ không bao giờ còn là một con người hoàn toàn hạnh phúc.

Khách du lịch và người nước ngoài, từ bao nhiêu thế kỷ nay, đã luôn là một phần của Roma, đến nỗi khó lòng hình dung ra một Roma thiếu họ. Từ những trang viết của Montaigne, Stendhal, Goethe, qua Muratov hay Antoine Ampere, đều là „c'est une ville rapiécée d'étrangers”. Giờ đây, trong thời đại xê dịch này, Roma càng nhiều du khách nước ngoài hơn bao giờ hết. Nhưng có lẽ không mấy ai yêu Roma từ cái nhìn đầu tiên. Ấn tượng ban đầu của nhiều người khi đến Roma là sự thất vọng. Vì điều gì không rõ. Có thể vì sự lộn xộn vĩnh hằng của nó, từ hàng nghìn năm. Có thể vì chính đám đông người nước ngoài này. Cũng có thể vì người dân Roma (mà Goethe gọi là những đứa trẻ được nuông chiều) có vẻ (chỉ có vẻ thôi) không mấy hiếu khách. Nhưng sớm hay muộn, du khách cũng sẽ bị Roma quyến rũ. Dần dần, nhẹ nhàng, nhưng Roma không ngừng khuấy động tâm hồn họ, lấp đầy nó, thấm sâu vào nó, để rồi cuối cùng ở lại mãi đó, cho đến hết cuộc đời.

Thật khó xác định rõ ràng điều gì đã khiến Roma quyến rũ đến thế, cái cảm thức Roma ấy hình thành từ những điều đơn giản và nhỏ nhặt nhất, từ mỗi bước chân, mỗi buổi sáng, mỗi góc phố, mỗi đường cong, mỗi viên gạch, mỗi mái vòm, mỗi hàng cột, mỗi di tích, mỗi hòn đá, mỗi ánh đèn, mỗi tia nước mát lành từ vòi phun, mỗi tiếng lao xao quán xá về đêm, mỗi làn gió biển, từ những hình ảnh và ấn tượng vụt thoáng qua giây lát, để rồi đến một lúc nào đó, ta chợt giật mình nhận ra mình đã thấm đẫm Roma tự bao giờ.

Đến Roma lần này, dường như tôi cùng một lúc du hành nhiều chuyến khác nhau. Vừa là chuyến du hành về quá khứ, gặp lại mình và Roma của mười lăm năm trước. Vừa là chuyến du hành với R. Kapuściński, bởi Roma là thành phố đầu tiên ông đặt chân tới khi ra nước ngoài, cũng là thành phố cuối cùng ông đến trước khi tạm biệt thế giới này, và giữa hai lần đến Roma ấy, trong suốt quãng đời đầy di chuyển của mình, ông đã đến Roma rất nhiều lần. Thành phố này đã yêu ông và đã được ông yêu biết bao nhiêu. Vừa là chuyến du hành với những trang sách mà tôi hằng yêu thích: Những cuộc đời song hành, Quo Vadis, Du hành Ý đại lợi, Những bức tranh nước Ý – Roma... với Plutarch, Sienkiewicz, Goethe, Muratov, hay đâu đó là Byron, Montaigne, Stendhal, Ampère... Và tất nhiên, là chuyến du hành với lịch sử, kiến trúc và mỹ thuật. Những chuyến du hành ấy vừa song song, vừa đan xen lẫn nhau, với những diễn biến và tác động không ngừng đến mọi giác quan, khiến cho tôi chồng chất bao cảm xúc, có lúc tưởng như cái đầu muốn nứt ra (theo cách nói của con gái tôi). Trong cái nhịp điệu chậm rãi của Roma, nơi thời gian có thể ngừng lại ở bất cứ đâu, là một dòng thác lũ của lịch sử, của các sự kiện, các kiệt tác, những kho báu, ào ào cuồn cuộn tuôn chảy trong vẻ ngoài im lìm bình thản. Tôi luôn có cảm giác sợ mình không biết mà bỏ qua một cái gì đó quí giá trên mỗi bước chân. Cảm giác mình quá nhỏ bé trong dại dương Roma vừa sâu vừa rộng này, càng đi, càng bơi, thì chỉ càng thấy thăm thẳm mênh mông. Và không chỉ là cảm giác. Thực tế, tôi đã bỏ qua rất nhiều điều, vì không biết, vì không có thời gian.

Thật ra ban đầu tôi không có ý định „tham quan” Roma, tôi ngỡ mình đã biết về nó. Đúng là tôi đã „biết” tất cả các di tích quan trọng của nó. Nhưng khi đến Roma rồi, tôi lại không thể cưỡng lại được việc đi dạo lang thang, và những chuyến du hành kia rất tự nhiên bất ngờ ập đến. Lúc đó tôi mới chợt nhận ra mười lăm năm qua tôi đã thay đổi đến thế nào. Mười lăm năm trước tôi đã nhìn rất nhiều mà chẳng thấy, hay đúng ra là trong lúc đó, tôi gần như chỉ nhìn thấy người bạn đồng hành của mình mà thôi, và những gì gắn liền với người ấy. Tôi cũng xúc động vì sự cổ kính của Roma, nhưng đó chỉ là một cảm giác xúc động nhẹ nhàng. Còn giờ đây, tôi bàng hoàng nhận ra mình đã biết ít về Roma biết bao nhiêu. Vẫn những di tích ấy, những công trình ấy, những cảnh vật ấy, nhưng bên trong đó là những câu chuyện trùng trùng điệp điệp, là những vẻ đẹp bây giờ tôi mới thấy được, là những giá trị bây giờ tôi mới nhận ra. Nhưng trước hết, đó là sự „thấy mình”. Bởi chắc hẳn mười lăm năm sau, nếu có quay lại đây, tôi cũng sẽ „bàng hoàng nhận ra mình đã biết ít về Roma biết bao nhiêu”. Vì Roma là vô tận vô cùng.

Vì những chuyến đi thực ra không phải để nhìn, mà là để thấy. Không phải thấy ngoại giới, mà là thấy chính mình. Để tìm thấy mình, trong cuộc tìm kiếm không ngừng, u buồn và miên viễn.

(8.9.2011)

Chiếc chìa khóa (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Chìa khóa từng ở đây, bỗng nhiên không còn nữa

Ta phải làm sao mở cửa vào nhà?

Chìa khóa mất rồi chắc ai đó sẽ tìm ra,

và ngắm nghía – anh ta cần gì nó?

rồi bước tiếp, tiện tay vứt bỏ

như quẳng đi miếng sắt vụn vô tình.

Nếu với tình yêu em dành cho anh

điều tương tự cũng xảy ra như vậy,

thì không chỉ chúng mình, mà toàn thế giới

sẽ hư hao mất một tình yêu.

Trên bàn tay xa lạ nhặt lên

tình yêu không mở ra căn nhà nào hết,

nó sẽ chỉ là một khuôn hình, không hơn không kém.

Xin những rỉ hoen phù hộ nó trên đời.

Quẻ bói này được lập người ơi

không dựa vào tiếng công kêu, các quân bài hay những vì tinh tú.

Lòng hận thù (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Hãy nhìn xem, trong thế kỷ chúng ta

lòng hận thù vẫn đầy hiệu quả,

vẫn đường đường phong độ làm sao.

Nó nhẹ nhàng vượt qua những rào cao.

Thật dễ dàng - nó nhảy ra, xộc đến.

Lòng hận thù không như bao tình cảm khác.

Nó vừa cũ vừa mới hơn chúng, đồng thời.

Tự nó đẻ ra nguyên nhân hồi sinh nó trên đời.

Nếu nó có thiếp đi,

thì cũng không bao giờ vĩnh viễn.

Chứng mất ngủ không khiến lòng hận thù cạn kiệt,

mà chỉ tiếp sức thêm.

Tôn giáo này hay tôn giáo kia -
miễn sao được quỳ xuống vạch xuất phát.
Tổ quốc này hay tổ quốc khác -
miễn sao được chạy bứt lên.

Công bằng và không tệ lúc đầu tiên.

Rồi nó tự thúc mình phải chạy.

Lòng thù hận. Lòng thù hận.

Khuôn mặt nó nhàu nhò nhăn nhúm

bởi say cuồng mê ngất của tình yêu.

Còn những tình cảm khác, ôi dào,

lờ mờ và ốm yếu.

Từ khi nào tình anh em bằng hữu

trông cậy được vào đám đông?

Có bao giờ, có bao giờ không,

lòng cảm thông được về đích trước?

Bao nhiêu người nỗi nghi ngờ lôi kéo được?

Chỉ lòng hận thù biết khích động mà thôi.

Nhanh trí, giỏi giang, cần mẫn tuyệt vời.

Lòng hận thù đã viết nên bao khúc ca, chẳng cần phải nói.

Bao trang sử nó đã từng đánh số.

Nó đã trải ra bao tấm thảm người

trên bao nhiêu quảng trường và sân chơi.

Chúng ta đừng nói dối, bạn ơi:

lòng hận thù có thể tạo ra cái đẹp.

Những quầng lửa của nó trong đêm đen vô cùng diễm tuyệt.

Trong ban mai hồng tươi những cuộn khói diệu vời.

Trước điêu tàn khó cưỡng nổi sầu lơi

nỗi cảm động và tâm tình bi lụy,

khó cưỡng nổi lòng hận thù trỗi lên mạnh mẽ

lớp lớp hàng hàng.

Về tương phản, nó là quán quân

giữa rú gầm và im lặng

giữa máu đỏ và màu tuyết trắng.

Nhưng hơn hết, nó chẳng bao giờ chán

với chủ đề tên đao phủ tinh tươm

trước nạn nhân ô uế, điếm đàng.

Với nhiệm vụ mới giao, nó luôn rất sẵn sàng.

Nếu phải đợi, lòng hận thù sẽ đợi.

Người ta bảo lòng hận thù mù quáng.

Mù quáng ư? Mắt xạ thủ tinh anh

và nhìn về tương lai táo bạo, kiên gan -

chẳng ai ngoài nó.

Bức ảnh ngày 11 tháng 9 (Wisława Szymborska)

(ảnh lấy từ internet)

Họ nhảy xuống từ những tầng nhà cháy

- một, hai, rồi thêm vài người

dưới thấp, trên cao.

Bức ảnh đã giữ họ sống

và giờ đây giữ họ

trên mặt đất hướng về mặt đất.

Mỗi người vẫn còn vẹn nguyên

với khuôn mặt riêng

với máu còn ẩn kín.

Vẫn đủ thời gian

cho tóc xõa tung,

và chìa khóa, tiền xu

rơi ra khỏi túi.

Họ vẫn luôn còn trong tầm tay với

của không trung,

trong phạm vi những nơi

vừa mới mở.

Chỉ hai điều tôi có thể làm cho họ:

Miêu tả chuyến bay này

và không thêm câu cuối vào đây.

Thái Linh dịch

Dưới một vì sao nhỏ (Wisława Szymborska)

Thái Linh dịch

Xin lỗi sự ngẫu nhiên vì em gọi nó là điều tất yếu.

Xin lỗi điều tất yếu nếu dù sao em cũng đã nhầm.

Hạnh phúc xin đừng giận dữ réo gầm, vì em chiếm như của riêng mình vậy.

Người đã khuất hãy quên đi điều ấy, rằng trong ký ức mơ hồ họ leo lét lắt lay.

Xin lỗi thời gian vì em đã không hay, bao lần lỡ những trần gian khoảnh khắc.

Xin lỗi mối tình xưa, vì tình mới em xem như tình yêu thứ nhất.

Những cuộc chiến xa xôi xin hãy thứ tha, khi em đem hoa thắm về nhà.

Những vết thương hoác miệng hãy bỏ qua, khi em tự làm kim đâm vào ngón.

Xin lỗi những người từ vực sâu đang gọi khóc, vì đĩa nhạc kia với vũ khúc nhịp nhàng.

Xin lỗi những người sân ga lang thang, vì giấc ngủ lúc năm giờ sáng.

Hi vọng hãy bỏ qua đừng chấp, vì đôi khi em cũng mỉm cười.

Đừng chấp em, sa mạc kia ơi, vì em chẳng chạy nhanh khi cầm thìa nước.

Cả mi nữa cú ơi, vẫn trong chiếc lồng này bao năm không gì khác trước,

bất động đăm đăm nhìn một điểm không rời,

hãy buông tha cho ta, ngay cả khi mi là một chim nhồi.

Vì bốn chân bàn xin thứ lỗi cho em, cây bị đốn kia ơi.

Xin lỗi những câu hỏi lớn lao vì những câu trả lời nhỏ bé.

Sự thật ơi, đừng để ý tới em sít sao đến thế.

Hỡi trang nghiêm, hãy rộng lượng hải hà.

Nhẫn nại đi sự sống bí ẩn à, từ gấu áo người em rút từng sợi chỉ.

Tâm hồn đừng lên án em như thế, khi lâu lâu em mới gặp người.

Xin lỗi mọi điều vì em không có mặt khắp nơi.

Xin lỗi tất cả mọi người vì em không thể là ai cũng được.

Em biết mình chẳng có gì biện minh chừng nào em còn sống,

vì chính em là trở ngại của mình.

Xin đừng chỉ trích em lời nói hỡi, em xin, khi em mượn những ngôn từ thống thiết,

rồi sau đó thêm vào bao khó nhọc, để chúng dường như thanh thoát nhẹ nhàng.

Rồi một con chim bay

"Rồi một con chim bay" là ca khúc của giáo sư Tadeusz Sygietynski, người sáng lập ra nhóm mùa dân gian Mazowsze nổi tiếng của Ba Lan. Đây là một trong những ca khúc được biết đến nhiều nhất của ông, viết theo lời thơ dân gian.


1. Ej, przeleciał ptaszek kalinowy lasek,
Siwe piórka na nim zadrżały.
Nie płacz ty, dziewczyno, nie płacz ty, jedyna,
Albo ci to świat mały?

Szumi gaj, szumi gaj, szumi gałązeczka
Żółte listki z drzewa padają, ej padają.
Zabrali mi chłopca, a ja w świecie obca,
Innego mi rodzice rają.

2. Leć głosie po rosie, ku zieleskim łąkom,
Przeleć Wisłę, przeleć dunaje,
Powiedzże miłemu, że ja się tu błąkam,
Że mi serce się kraje.

Leć, ptaszku, wysoko, leć, ptaszku, daleko
Do chłopca mego, jedynego. Jedynego!
Niechże on przyjeżdża, niechże on przybywa,
Bo mi rają niekochanego.

3. Kochanie, kochanie, dalekośwa siebie,
Niech płyną do ciebie moje łzy,
Szeroko, daleko słoneczko na niebie,
Jeszcze dalej jesteś ty.

Nie przybędziesz do mnie ani ja do ciebie,
Nie doleci do ciebie mój głos. Nie doleci!
Smutne życie moje, kiedy nie we dwoje,
Smutny mój -- bez ciebie -- smutny los.

Năm 1955, trong dịp Đại hội liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới lần thứ 5 ở Warszava, thủ đô Ba Lan, đoàn Việt Nam đã học được ca khúc này của nhóm múa Mazowsze và mang theo về Việt Nam. Đoạn 1 của ca khúc đã được đặt lời Việt và phổ biến ở miền Bắc Việt Nam từ những năm 50:

Rồi một con chim bay còn nghiêng đôi cánh qua khu rừng,
nghiêng đôi cánh hồn thấy rung rinh.
Đừng buồn đừng khóc nữa, người yêu duy nhất đừng khóc nữa em,
cuộc sống quanh ta vô cùng.

Rào rạt trong cành lá, trong cây mênh mang trong cây,
Âm vang trong bao nhiêu lá khô đang trút rơi
Những lá vàng rơi...
Ngày họ mang anh đi là khi đôi lứa xa cách
Mẹ cha em muốn khuyên em dứt tình cùng anh

Hôm nay, nhân một người bạn nhắc tới ca khúc này, Thái Linh đánh liều đặt thêm lời Việt cho đoạn 2 và đoạn 3, tặng bạn :)

2.

Nào giọng ca bay đi, lượn trên sương mai tới cánh đồng,

Bay qua suối, rồi bay mãi qua sông,

Nhủ cùng người yêu dấu rằng em đang lạc lối nơi đây,

Rằng trái tim em nát tan rồi

Này một con chim bay, bay đi bay cao bay xa
Bay đến với anh yêu thương duy nhất trên đời,

duy nhất của em...

Trở về đây bên em, cùng bên em sống đời kiếp này
Vì mẹ cha muốn khuyên em lấy người không thương.

3.

Này người yêu thương ơi, người thương xa vắng nơi phương trời,
Em xin cho nước mắt chảy đến nơi anh...
Kìa vầng dương bao la, vầng dương xa tít trên cao xanh,

mà anh cách xa hơn muôn phần.

  

Người chẳng đến bên em, không bên anh em không bên anh,

Không sao bay tới bên anh tiếng em,

tiếng em chẳng tới...

Sầu này em riêng mang từ khi loan thúy chia cách rồi,

Buồn vì thiếu anh yêu riêng buồn phận em.

Có thể nghe ca khúc này bằng tiếng Ba Lan với đầy đủ cả 3 đoạn ở đây. (youtube không cho phép bê bản này về blog)

:)

Ban mai (thơ Bolesław Leśmian)

Bản dịch 1:

Em còn ngủ... Mi vương tia nắng sớm

Bàn tay thấy ác mộng gì mà run rẩy, nóng ran.

Cứ thở vậy nghe em, cứ đừng thôi quyến rũ

Anh yêu nét ngực làn hơi này, yêu từng cử động châu thân.

Từ âu yếm thủa ban đầu, giờ đã bao năm?

Bao ngày đã qua từ cuối cùng nguy khốn?

Nỗi buồn nào hôm qua? Điều gì ngày mai làm ta đau đớn?

Ta có khi nào thôi màng hạnh phúc không em?

Với đôi mắt to âm hồn, đêm sẽ đến, đêm đen

Nó nhìn và giết ta... Rồi tử thương – ta chỉ còn giấc ngủ

Vậy là sao? Ta phải chết như bao người vạn cổ?

Như các láng giềng? Ta nguyện cầu cho họ đi em...

***

Bản dịch 2

Em còn thiêm thiếp giấc nồng...

Sợi ban mai nhỏ vương hồng mi ngoan

Mộng về run rẩy tay thon

Xin em cứ thở như còn mãi đây,

Cứ làm anh ngất ngây say

Để cho mê đắm muôn ngày xuân xanh.

Làn hơi bờ ngực mong manh,

Anh yêu từng nét cựa mình trong mơ.

Bao năm từ bấy đến giờ,

Kể từ âu yếm dại khờ đầu tiên?

Bao ngày đã trải hỡi em,

Từ phen nguy khốn lấm lem cuối cùng?

Sầu nào ngày cũ đã từng?

Đau thương nào đợi dặm đường mai sau?

Có khi nào bước bên nhau

Ta thôi màng tới nồng sâu hương tình?

Với đôi mắt lớn u minh

Đêm đen sẽ đến giết mình, em ơi.

Mạng vong, còn giấc ngủ thôi...

Lẽ nào như thế? Em rồi phải xa?

Chết như muôn vạn người ta?

Ví như hàng xóm mấy nhà trước sau?

Cúi xin trời rộng trên đầu,

Nguyện cầu cho họ, ta dầu mai sau....

Thái Linh dịch

Nhân chuyện ông Zhiguo Gao, nói đôi lời về Tòa án Quốc tế về Luật Biển (International Tribunal for the Law of the Sea)

(thẩm phán Zhiguo Gao, ảnh lấy từ trang web của ITLOS)

Tin ông Zhiguo Gao (Cao Chí Quốc) người TQ tái đắc cử thẩm phán Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS) làm một số bạn "hoang mang", nên mình muốn viết đôi lời để nói rằng chuyện này "chẳng có gì mà phải rộn".

Thứ nhất, TQ từ trước đến nay luôn có thẩm phán ở ITLOS, việc ông Zhiguo Gao tái cử chẳng làm thay đổi tình hình thành xấu hơn.

Thứ 2, ITLOS có 21 thẩm phán, khi phán quyết tất cả các thẩm phán đều phải tham gia. Như vậy, tuy TQ có thẩm phán, nhưng 1/21 không phải là 1 tỷ lệ quá đáng sợ. Ngoài ra, nếu 1 trong 2 bên tranh chấp có thẩm phán mang quốc tịch của mình thì bên kia có thể chỉ định một thẩm phán ad hoc thay mặt cho quốc gia mình tham gia vào hội đồng xét xử, thẩm phán ad hoc này có tư cách ngang với các thẩm phán của ITLOS.

Thứ 3, thẩm quyền xét xử (jurisdiction) của ITLOS là các vụ việc liên quan đến diễn giải và thực hiện UNCLOS. Các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ như Hoàng Sa, Trường Sa không thuộc thẩm quyền của ITLOS. Theo nguyên tắc thông thường, khi TQ vi phạm UNCLOS như vụ Bình Minh hay Viking vừa rồi, mình nhấn mạnh lại là không liên quan gì đến tranh chấp HS-TS nhé, thì VN có thể kiện TQ trước  ITLOS, vì cả 2 nước đều tham gia UNCLOS. (Tất nhiên là TQ không chủ động đưa ra tòa rồi, vì họ sai rành rành).

Nhưng.... TQ lại bảo lưu quyền không chấp nhận đưa ra tòa ITLOS! (theo điều 298 UNCLOS)

"The Government of the People’s Republic of China does not accept any of the procedures provided for in Section 2 of Part XV of the Convention with respect to all the categories of disputes referred to in paragraph 1 (a) (b) and (c) of Article 298 of the Convention. "

(http://www.itlos.org/procedings/competence/298.e.pdf)

Vậy là VN có muốn kiện TQ ra ITLOS cũng chẳng được. Thế nên ông Zhiguo Gao chẳng ảnh hưởng gì đến bất hòa bình thế giới. Sự kiện TQ có thẩm phán ở ITLOS, và trước đây từ những năm 30 từng có thẩm phán ở Tòa án Công lý Quốc tế (International Court of Justice) chỉ cho thấy họ đã đi trước chúng ta bao xa, chúng ta phải làm gì và làm thế nào để rút ngắn bớt khoảng cách, mà thôi.